Taahhüdü ihlal Hapis Cezaları Kaldırılsın

Borçlunun ödeme şartını ihlali, İİK. 340 tazyik hapsi, denetimli serbestlik banka borcu hapis, haciz hapis cezası, icra dairesi hapis cezası
İcra sırasında alacaklı tarafa veya vekiline ödeme taahhüdü verilen ve bu borcu ödemeyenlerin "Borçlunun ödeme şartını ihlal"(taahhüdü ihlal) edenlerin sayısı gün geçtikçe artıyor.

Resmi kaynaklara göre 2012 yılında borçlunun ödeme şartını ihlal gerekçesiyle açılan 221 bin 238 davadan 140 bin 524'ünde 3 ay tazyik hapsi kararı çıktı. Bunlardan 21 bin 923'ü yakalanarak cezaevine konuldu, diğer sanıklar polis veya jandarma takibinden gizlenerek kaçak durumda kaldı

Söz konusu durumun karşılıksız çek davaları ile benzerlik taşıdığını ileri süren davalı ve avukatları, borçlunun ödeme şartını ihlal tazyik hapis cezalarının paranın geriye ödenmesini sağlamadığını belirterek, bu yüzden daha ekonomik bir yaptırım uygulanmasının yerinde olacağını savunuyor. Bu önerilere bir dönem Ankara Ticaret Odası Başkanlığı yapmış olan CHP Milletvekili Sinan Aygün ile MHP Kütahya Milletvekili Prof.Dr. Alim Işık destek veriyor.

İcra ve İflas Kanunu’nun 340. maddesi alacaklının iştiraki ile icra dairesinde belirlenen borcunu ödeme şartını makul bir sebep olmaksızın ihlal edenlerin 3 aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılmasını öngörüyor. İstanbullu girişimci Oktay Çakar, bu davalar yüzden mahkemenin yolunu tutanlardan. Büyük bir firmanın ana bayii olan Oktay Çakar, 2010 yılında 4 çek alır ancak bu çekleri ödeyemez. İş yerine İcra işlemlerinin yapılmaması ve için alacaklılara ödeme taahhüdünde bulunur. Bu ödeme Taahhüdünü yerine getiremeyince hakkında İcra Ceza Mahkemesinde "Borçlunun ödeme şartını ihlal" davaları açılır. Açılan 4 davadan da üçer ay toplamda 12 ay hapis cezası alan Oktay Çakar, açılan bu 3 davadan 2 yıllık zaman aşımı nedeni ile kurtulur. Bir davada da hâkim kararı ile denetimli serbestlikten yararlanır. Ancak bu denetimli serbestlik kararı Yargıtay’da bozulur. Devamlı mahkemelere gidip gelen Oktay Çakar’ın işleri bozulur, nihayetinde ödediği borçlar 4 milyon liraya dayanır. "Kanun, ‘makul sebeplerle ödeyemeyenlere ceza veriliyor’ diyor ancak bu kural mahkemelerce uygulanmıyor." diyen Oktay Çakar, "Maalesef benim borcu ödeyip ödeyememe durumuma bakılmadı, gelirim araştırılmadı.” ifadesini kullandı. Çakar, taahhüdü ihlalde denetimli serbestlik uygulanabileceği fakat Mahkemelerin bu kurala uymadığını da kaydetti.

Çorumlu Yücel Bolatçı da bu yüzden mahkemelerin yolunu tutanlardan. Bir tavukçuluk firmasında çalışan Yücel Bolatçı, Bankadan 4 bin lira tutarında kredi kullanır. kanser hastalığı nedeniyle işten çıkarılınca da bu krediyi geri ödeyemez. Faizlerle 6 bin lirayı bulan borç banka tarafından yeniden yapılandırılır. Hastalığı nedeniyle çalışmadığı için bu borcu ödeyemeyen Yücel Bolatçı hakkında Çorum İcra Ceza Mahkemesi’ne taahhüdü ihlal suçlaması ile ceza davası açılır. İcra Ceza Hâkimi, Yücel Bolat’ın işsiz ve hasta olduğu için borucunu ödeyemediğine hükmeder ve beraat kararı verir. Ancak Banka Avukatlarının itiraz başvurusu ile Çorum Asliye Ceza mahkemesi beraat hükmünü kaldırır. Bunun üzerine İcra Ceza Mahkemesi Hâkimi, Yücel Bolatçı’nın Lenfoma hastalığı geçirmesi ve çalışamayacak durumda olmasını dayanak göstererek, tekrar beraat kararı verir.

İcra davaları ile ilgilenen Avukat Şeref Köksal, taahhüdü ihlal yüzünden vatandaşların hapis ile cezalandırılmasını eleştiriyor. Avukat Şeref Köksal, “Hırsızlık, dolandırıcılık ve gasptan suçlu bulunanlar denetimli serbestlikten yararlanıyor ama taahhüt ihlali yapanlar, yani borcunu ödemekte zorlananlar bu denetimli serbestlikten yararlanamıyor” diyerek, taahhüdü ihlal cezalarında da denetimli serbestlik uygulanabileceğini ifade ediyor. Taahhüdü ihlal hapis cezalarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) ve Anayasa’nın 38. maddesine de aykırı olduğunu öne süren Avukat şeref Köksal, “38. maddede ‘bireyler, sözleşmeye dayalı yükümlülükleri yerine getirememekten dolayı özgürlükten alıkonulamaz’ deniliyor.” diyerek, taahhüdü ihlalde de karşılıksız çek suçunda olduğu gibi hapis cezasının kaldırılmasını, yerine "ekonomik suça, ekonomik ceza" prensipleri doğrultusunda para cezası getirilmesini teklif ediyor.

Eski Ankara Ticaret Odası Başkanı ve CHP Milletvekili Sinan Aygün de "Borçlunun ödeme şartını ihlali" durumunda vatandaşların hapis yatılmasını doğru bulmuyor. CHP Milletvekili Sinan Aygün, “Bin lira, iki bin lira için adamları hapse atıyorsun. Cezaevi borcunu ödeyemeyen insanlarla doldu. Ekonomik suça ekonomik ceza uygulanmalı. Ya hapis cezası kaldırılmalı, ya da bir kereliğine kaldırılmalı ve bu durumdaki esnafların sicili temizlenmeli." ifadelerini kullanıyor.

MHP Kütahya Milletvekili Prof.Dr. Alim Işık taahhüdü ihlal ile ilgili hapis cezası öngören kanunların yeniden ele alınması gerektiğini savunuyor. MHP Kütahya Milletvekili Prof.Dr. Alim Işık'ın bu konudaki görüşleri de şöyle:

“İcra ve İflas Kanunu’nun yeniden ele alınarak, ‘mali suça mali ceza, ekonomik suça ekonomik ceza’ anlayışından yola çıkılarak bu mağduriyetler giderilebilir. MHP olarak taahhüdü ihlalde tazyik hapsinin kaldırılması, suçlu bulunanlara idari para cezası uygulanmasını esas alıyoruz. Burada borçlu isterse ödeme taahhüdünde bulunur ve o an yürütülen haciz işlemlerini durdurabilir. Bu ödeme taahhüdünü yerine getiremediğinde haciz işlemleri kaldığı yerden devam edebilir ve ceza olarak borcun yüzde 10’u kadar bir idari para cezası uygulanabilir.

Taahhüdü İhlal nedeni ile cezaevine girenlerin sayısı 100 bini buldu. 2012’de 84 bin idi. Bu arada polis takibinden kaçanlar da var. Kaçakların sayısı ise 300 bini buldu. Sosyal bir patlama var. Bu sorunu aşmak için mağduriyetler giderilmeli. taahhüdü İhlal hapis cezalarıyla mağdur olanlar için bir fon devreye alınabilir. Çünkü bu mağdurların sicili lekeleniyor ve bankalardan kredi alamıyor. Ama bunlar bir fon ile kredilendirilecek ki borçlarını ödeyebilsin işlerini sürdürebilsin."

İcra Ceza Mahkemelerinde açılmış bulunan Taahhüdü ihlal davalarından 2009-2012 döneminde yargılananların ve cezaevine girenlerin sayısı ise şöyle:

 Yıl          Dava          Hapis Kararı         Cezaevine Girenler
2009      231.997          26.599                      17.959
2010      312.340          195.493                    24.084
2011      254.977          162.704                    20.891
2012      221.238          140.524                    21.923

BUĞRA KARDAN - CİHAN